De Vrouw in de Kerk

Dr. G. Huls, publ. Bosch& Keuning N.V., 1965

INLEIDING

Wanneer vandaag aan de dag in de Kerk het probleem aan de orde was of op bijbelse gronden de slavernij al of niet zou dienen te worden opgeheven, zou men in de bewijsvoering tegen deze opheffing een merkwaardige parallellie kunnen ontdekken met die welke thans tegen de toelating van de vrouw tot de ambten der Kerk wordt gehanteerd.

Praktisch alle soorten argumenten, die men in de laatste tientallen jaren bij de discussies over laatstgenoemd probleem aanvoert, werden 100 a 200 jaar geleden gebruikt of zouden gebruikt kunnen zijn, toen men verschillend dacht over de vraag of het wel naar Gods wil was, dat de slaven zouden worden vrijgelaten.

Daar is allereerst het directe beroep op enkele teksten uit de Bijbel.

Naast de thans en vaak geciteerde ‘scheppingsordinantie’ uit Genesis 3 : 16, waar tot de vrouw gezegd wordt: '.. . naar uw man zal uw begeerte uitgaan, en hij zal over u heersen'-is gemakkelijk te plaatsen Genesis 9 : 25; 'Vervloekt zij Kanaän (de zoon van Cham, die vrijwel altijd als de stamvader van het zwarte ras werd gezien), een knecht der knechten zij hij voor zijn broeders', waarmee blijvend de slavernij als de uitdrukkelijke wil van God afdoende bewezen werd geacht.

Wanneer in l Corinthe 14: 34v. de vrouwen wordt geboden om te zwijgen in de gemeenten, kan men, door dit gebod uit het geheel van het Nieuwe Testament te isolerenrmet evenveel recht het voortbestaan der slavernij bijbels motiveren met een beroep op l Corinthe 7 :24: ‘iedereen blijve voor God in die toestand (slavernij of vrijheid) waarin hij werd geroepen’.

Wil men in dit verband verwijzen naar de 'onderdanigheid' die aan de vrouw geboden zou zijn (o.a. Epheze 5 : 22), dan valt niet in te zien waarom een beroep b.v. op l Petrus 2 : 18 ‘gij huisslaven, weest in alle vreze uw meesters onderdanig’ niet geldig geweest zou zijn toen de slaven-emancipatie begon door te zetten. Hiermee zou de strijd, waarvan Dr. Martin Luther King met de zijnen thans nog de achterhoedegevechten leveren, als een door de Bijbel veroordeelde actie gekarakteriseerd kunnen worden.

Zoekt men. meer speculatieve argumenten om tegen de toelating der vrouw tot het ambt te zijn, b.v. door het bijbelse beeld van Christus als deBruidegom en de gemeente als de bruid zó te interpreteren, dat het 'ambt' dus door mannen moet worden bekleed, omdat het de Bruidegom representeert tegenover de bruid, dan is er nog veel meer aanleiding om het onderscheid van vrijen en slaven te laten voortbestaan, omdat alleen in die situatie dan een vrije het Heer-zijn van Christus tegenover de slaven (de gemeente) tot uitdrukking kan worden gebracht.

Deze analogie zal ons tot grote voorzichtigheid moeten manen bij het onderzoek naar de vraag of het juist is, dat de Kerk tot voor kort haar ambten alleen door mannen liet vervullen. Een eenmaal bestaande traditiekrijgt – zeker in de Kerk – al heel gauw het aureool om zich heen van het door-God-gewilde. Eenzelfde situatie deed zich voor bij de strijd tegen de heksenprocessen, bij sociale hervormingen, bij politieke veranderingen, e.d. Ook daar heeft de Kerk met een beroep op een paar teksten uit de Bijbel de boodschap van de Bijbel maar al te vaak gemist.

In de moderne wereld vinden grondverschuivingen plaats. Eén van de verschijnselen daarvan is het feit, dat de specifiek mannelijke cultuur in het stadium der verdwijning is en vervangen wordt door vormen, die bepaald worden door een coöperatie van man en vrouw.

Wij behoeven hier geen analyse te geven van de oorzaken dezer verandering, wij constateren slechts het feit, dat het huidige wereldbeeld al lang niet meer uitsluitend door mannen wordt bepaald, maar in steeds grotere mate door een 'partnership' van man en vrouw.

Evenmin als wij voorbij kunnen gaan aan de resultaten van de techniek, de natuurwetenschappelijke en medische ontwikkeling en de vele andere wijzigingen in ons huidige cultuurpatroon, zomin kunnen wij de ogen sluiten voor wat o.a. de psychologie, de sociologie en niet te vergeten – de praktijk ons te zien geven ten aanzien van de man-vrouw verhouding.

Met deze vormverandering wordt ook de Kerk geconfronteerd. Zij behoeft zich hier niet naar te regelen, alsof deze voor haar normerend zou zijn, want de Kerk is veel méér dan cultuurverschijnsel alleen.

Maar wel zal zij, zoals zij achteraf de vrijmaking der slaven als Gods wit heeft herkend, zich nu hebben af te vragen of deze verandering niet kan samenhangen met de diepste bedoeling van God met de mens, toen Hij deze schiep als man én vrouw.

Als dit zo is, dan heeft dit ook ingrijpende consequenties voor de plaats, die de vrouw in de Kerk dient te vervullen. Hierbij zal ons geen geseculariseerd emancipatie-ideaal voor ogen mogen staan, maar voor de vormgeving hiervan zal de Kerk uit haar eigen bron moeten putten: de Heilige Schrift.

Dit boekje wil een bijdrage zijn aan de bezinning op een vernieuwde wijze van functioneren der Kerk, waarin deze gezamen lijke verantwoordelijkheid van man en vrouw gestalte kan krijgen.

Uiteraard heb ik mij hierbij beperkingen op moeten leggen. De belangrijkste is wel deze, dat hier vrijwel uitsluitend gesproken wordt over wat de vrouw in de officiële 'ambten' der Kerk deed, doet of zou kunnen doen en dat de onoverzienbare bijdrage der vrouw aan het leven en werken der Kerk in 'niët-ambtelijke' functies zowel in het verleden als in het heden, zowel individueel als in grotere verbanden volledig buiten beschouwing moest blijven. Dit is niet uit gebrek aan waardering hiervoor gebeurd, maar uit de noodzaak om binnen het gegeven bestek een keuze te doen. Daarbij viel deze keuze op het momenteel meest nijpen de probleem of en hoe de vrouw betrokken dient te worden bij de volledige verantwoordelijkheid in de Kerk. Voor deze vraag worden thans vrijwel alle Kerken gesteld. Beslissingen door Synoden zullen pas dan een zegen kunnen zijn als zij gedragen worden door de leden der Kerk. Voor dit laatste willen de volgende bladzijden de helpende hand bieden.

Ter verdere oriëntatie over bepaalde onderdelen heb ik hier en daar een enkel Nederlands boek genoemd, waar meer litteratuur in wordt vermeld.