| |||||||||||||||||||||||||||||||||
Bronnen: Monumenta Asiae Minoris Antiqua, vol. I – VIII, Manchester 1928 – 1962; Ute E. Eisen, Amsträgerinnen im fruhen Christentum, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1996; Kyriaki Karidoyanes Fitzgerald, Women Deacons in the Orthodox Church, Holy Cross Orthodox Press, Brookline 1998; John Wijngaards, Women Deacons in the Early Church. Historical Texts ad Contemporary Debates, Crossroad, New York 2002; Kevin Madigan and Caroloyn Osiek, Ordained Women in the Early Church: A Documentary History, John Hopkins University Press, Baltimore 2005. |
PALESTINA
| Bron | Grafinscriptie uit de Byzantijnse periode in Wadi Kilt, tussen Jeruzalem en Jericho |
| Datering | Vroeg 6e eeuw |
| Griekse tekst | |
| Vertaling | “Hier rust diaken Anastasia, de 27e van de maand februari in het 11e jaar van de regeerperiode (van 15 een cyclus jaar)” |
| Bron | Inscriptie op een steen met een kruis in het midden, bij Amisaos |
| Datering | 6e eeuw |
| Griekse tekst | |
| Vertaling | Diaken Basilis, die de derde maart van het 15e jaar van de regeerperiode stierf (15e jaar in een cyclus van 15 jaar).” |
Literary Bron | De diaken Marcus, Het leven van Porfyrius, bisschop van Gaza (102) |
Datering | 395 na Chr. |
Standplaats diaken | Gaza in Palestina |
Fragment tekst/ aanhaling uit bron | “Toen gebeurde het in die dagen dat de oude dame zich ter ruste legde en naar de Heer ging. Toen werd het meisje geroepen om naar Diaken Manaris te gaan, wier naam in het Grieks Foteine (=Licht) betekent.” |
| Bron | Fragment van een inscriptie boven de ingang van een grafkamer in het dorp Siloam, zuidelijk van het oude Jeruzalem. |
| Datering | |
| Afbeelding |  |
| Griekse tekst | |
| Vertaling | “ … Graf van Eneon, dochter van Neoiketes, diaken in dit hospitaal…”". . . Tomb of Eneon, daughter of Neoiketes, deaconess in this hospital . . ." |
| Bron | inscriptie uit Mahaiy, Moab, in het hedendaagse midden Jordanië |
| Datering | Gestorven 643-544 na Chr. |
| Griekse tekst |  |
| Vertaling | “Hier rust diacones Maria, dochter van Valens die 38 jaar oud werd en in het jaar 538 stierf (= 643-644 na Chr.)” |
Literary Bron | Egeria, Pelgrimage naar het heilig Graf (23.3) |
Datering | 400-417 na Chr. |
Standplaats diaken | Jeruzalem (?) |
Fragment tekst/ aanhaling uit bron | “Ik vond daar mijn zeer dierbere vriendin, Marthana geheten, een heilige diacones (diaconissa) die ik in Jeruzalem had ontmoet. Ze was daar gekomen om te bidden. Iedereen in het Oosten kon getuigenis afleggen van heer levenswijze. Zij bestuurde die kloostercellen van apotactites of maagden, (apotactitae virginum)”. |
Literary Bron | Evagrius Ponticus, Brieven (7.2, 8.2, 19.2, 20) |
Datering | 383-397 na Chr. |
Standplaats diaken | Jeruzalem |
Fragment tekst/ aanhaling uit bron | “Met betrekking tot de kuise diaken Severa, bewonder ik haar bedoeling, maar kan ik de daad niet accepteren.” |
Literary Bron | Acta Sanctorum (= Levens van de heiligen) |
Datering | 4e eeuw na Chr. |
Standplaats diaken | Jeruzalem |
Fragment tekst/ aanhaling uit bron | “Na dit alles bracht de driewerf heilige bisschop de heilige Suzanna naar Eleutheropolis en stelde haar aan het hoofd van een maagdenklooster. Hij maakte haar ook diaken van de heilige kerk.”” |
| Bron | inscriptie van de westzijde van de rivier de Jordaan in de Byzantijnse provincie Palestina Tertia, het meest zuidelijke deel van Palestina |
| Datering | “Byzantijnse periode” |
| Griekse tekst | |
| Vertaling | “Hier werd de gezegende diaken Nonna ter ruste gelegd, op de 32e van de maand Dasius, in het eerste jaar van de regeerperiode.” |
| Bron | Inscriptie op een gebroken steen op de Olijfberg in Jeruzalem.” |
| Datering | Waarschijnlijk 4e eeuw |
| Afbeelding |  |
| Griekse tekst |  |
| Vertaling | Hier rust diaken Sofia, slaaf en bruid van Christus, de tweede Febe, die in vrede ontslapen is de 21e maart in het 11e jaar van de regeerperiode…. De Heer God.”the Lord God . . ." |
EGYPTE
| Stad of provincie | Alexandrië |
| Datering | Als martelares gestorven in 240 na Chr. |
| Details uit biografieën | St. Apollonia Een heilige maagd die de marteldood stierf in Alexandrië gedurende een plaatselijke opstand tegen de Christenen voorafgaand aan de vervolging van Decius (eind 248 of begin 249. Gedurende de festiviteiten ter herdenking van het eerste millenniumjaar van het Romeinse Rijk, steeg het oproer van de heidense bevolking tot grote hoogte en, toen een van de dichters een ramp voorspelde, pleegden ze bloedige wreedheden jegens de Christenen, terwijl de autoriteiten geen hand uitstaken om hen te beschermen. |
| Feestdag volgens liturgische kalender | 9 februari |
Literary Bron | Johannes Chrysostomus, Brieven 94, 104,185 |
Datering | 404-307 na Chr. |
Standplaats diaken | Egypte |
Fragment tekst/ aanhaling uit bron | “Aan diacones Pentadia.” |
| Stad of provincie | Alexandië |
| Datering | Geboren in de vierde eeuw, stierf 474 na Chr. |
| Details uit biografieën | St. Domnika Ze werd geboren in Rome in de late vierde eeuw. Om een gedwongen huwelijk te ontlopen, vluchtte ze naar Alexandrië. Later wijdde patriarch Nektarios van Constantinopel haar tot de priesterlijke rang van het diakonaat in Christus. Ze stichtte een religieuze vrouwencommuniteit en oefende het ambt van lerares uit, maar tegen het eind van haar leven trok zij zich terug on een leven in eenzaamheid in de woestijn. |
| Feestdag volgens liturgische kalender | 8 januari |
Literaire Bron | Leven van St. Euphrasia |
Datering | 380-410 na Chr. |
Standplaats diaken | Egypte |
Fragment tekst/ aanhaling uit bron | “Op een dag zei diaken Theodula vriendelijk tegen het meisje: Vrouwe Eupraxia, hou je van dit klooster en de zusters?” |
Vertaling door: Ben Bongaards