We wczesnym Kościele w diecezjach posługujących się językami greckim i starosyryjskim udzielano święceń diakońskich kobietom. Były to wyraźnie autentyczne, sakramentalne święcenia, równe święceniom udzielanym mężczyznom.
Obrzęd święceń
Ten wniosek jest oparty na poniższych faktach:
- Podczas rytuału święceń w stosunku do diakona i do diakonisy używano tych same greckich słów: cheirotonia lub cheirothesia, t.j. ‘włożenie rąk’, ‘święcenia’.
- Zarówno mężczyźni jak i kobiety otrzymują święcenia od Biskupa.
- Święcenia diakońskie tak mężczyzn jak i kobiet mają miejsce w sanktuarium przed ołtarzem, podczas Mszy Świętej i w bardzo doniosłej chwili, czyli po świętej Anaforze. Tak zwanych mniejszych święceń, jak np. lektorat czy subdiakonat, udzielano po prostu przez nałożenie rąk poza sanktuarium i nie w trakcie Mszy Świętej.
- W obu wypadkach Biskup udziela święceń przez nałożenie rąk na głowę osoby mającej otrzymać święcenia (jest to materia sakramentu kapłaństwa).
- Biskup wzywa Ducha Świętego prosząc Go, by zstąpił na mężczyznę czy kobietę diakona słowami tej samej modlitwy: ‘Przyjmij Ducha Świętego…’ (forma sakramentu kapłaństwa).
- Zarówno kobieta jak i mężczyzna mający otrzymać święcenia czekają stojąc na stopniach przed drzwiami wiodącymi do sanktuarium, są prowadzeni do ołtarza i tam otrzymują święcenia od Biskupa.
- Biskup odmawia dwie modlitwy będące częścią święceń, co jest charakterystyczne dla wyższych święceń.
- Podczas udzielania święceń mężczyźnie i kobiecie Biskup odmawia modlitwę ekfoneze (=po cichu): ‘Łaska Boża….’, charakterystyczną dla wyższych święceń.
- Ze względu na obecność innych przedstawicieli kleru jak i ludu, święcenia mają publiczny charakter.
- Zarówno kobieta jak i mężczyzna diakoni otrzymują stułę będącą oznaką władzy kościelnej.
- Zarówno diakon iak i diakonisa dostają kielich podczas Komunii, który diakonisa osobiście stawia na ołtarzu.
Autentyczny tekst rytuału święceń dla kobiet diakonów zachował się w kilku drogocennych manuskryptach:
- w formie skróconej w Konstytucjach Apostolskich (500 po.Chr.);
- w grecko bizantyjskim rytuale znajdującym się w Rękopisie Mikołaja rękopis ten pochodzi najpóźniej z 9go wieku po Chr.);
Polska!!
- w grecko-bizantyjskim rytuale znajdującym się w rękopisie Jerzego Warusa [George Varus manuscript] (conajmniej z 10go wieku po Chr.); duplikat tego dokumentu znajduje się w bibliotece Barbarini.
- w grecko bizantyjskim rytuale, znajdującym się w watykańskim rękopisie nr. 1872 (rękopis pochodzi z 11go wieku lub wcześniej);
- w siedmiu greckich rękopisach, z których Goar zrekonstruował rytuał święceń diakońskich la kobiet;
- w starosyryjskim rytuale w indyjskim, nestoriańskim rękopisie
- Obecnie pracuję nad innymi, licznymi rękopisami z Uniwersytetu w Leiden i British Library i mam nadzieję wkrótce przedstawić tu wyniki!
Istnieje kilka drobnych różnic, które nie zmieniają jednak zasadniczych cech święceń.
Sakramentalny charakter święceń diakońskich kobiet jest niezaprzeczalny. Przede wszystkim materia i forma święceń udzielanych mężczyznom i kobietom są identyczne i wyrażają ze strony biskupa intencję przekazania autentycznej władzy duszpasterskiej
…”Ktokolwiek by twierdził, że święcenia nie sprowadzają Ducha Świętego, a zatem że Biskup daremnie wypowiada słowa: „Przyjmij Ducha Świętego”, lub że nie wyciskają one niezatartego znamienia [kapłaństwa] na duszy…niech będzie potępiony.
Sobór Trydencki, Kanon 4. Denziger nr. 964
Osąd ekspertów
Podczas gdy niektórzy tradycyjni teologowie w dalszym ciągu zaprzeczają, że święcenia diakonis miały charakter sakramentalny, coraz większa ilość ekspertów zgodnie stwierdza, że święcenia kobiet diakonów bewarunkowo stanowiły część sakramentu kapłaństwa.
- J. Morinus, Commentarius de sacris ecclesiae ordinationibus, Antwerp, 1695, P. III. ex. X. f. 143ff.
- A. Ludwig, ‘Weibliche Kleriker in der altchristlichen und frühmittelalterlichen Kirche’, in Theologisch-praktische Monatschrift 20 (1910) str. 548-557, 609-617; 21 (1911) str. 141-149.
- „Cheirotonia diakonis i związane z nią ceremonie jest równoznaczna ze święceniami diakonów. Wszystkie formuły święceń są tego dowodem, począwszy od konstytucji apostolskich i Testamentum do Monofisytów i zwolenników Nestoriusza, jak i również formuły przekazanej przez Mateusza Blastaresa".
- „Święcenia diakonis są wyjątkowym wydarzeniem w historii Kościoła. Nie ma żadnej wątpliwości, że należały do wyższych święceń.” ”Evangelos Theodorou, ‘Die Weihe, Die Segnung der Diakoninnen’ (w języku nowogreckim), Theologia 25 (1954) str. 430 – 469.
- „Święcenia diakonis są morfologicznie zupełnie takie same jak chierotonia wyższego kleru”. Evangelos Theodorou, ‘Das Ambt der Diakoninnen in der kirchlichen Tradition. Ein orthodoxer Beitrag zum Problem der Frauenordination’, US 33 (1978) str. 162-172.
- J. Funk, "Klerikale Frauen?" in Österreichisches Archiv für Kirchenrecht 14 (1963) pp. 274-280.
- L. Zscharnack, Der Dienst der Frau in den ersten Jahrhunderten der christlichen Kirche, Göttingen, 1902, str. 130ff.
- J. Daniélou, "Le ministère des femmes dans l’Église ancienne, " w La Maison-Dieu 61 (1960) str. 70 – 96.
- „Zbytnie forsowanie argumentów przeciwko święceniom kobiet diakonis doprowadziłoby w rzeczywistości do sprzeciwienia się sakramentalnym święcenion diakonów.” Ch. R. Meyer, ‘Ordained Women in the Early Church’, w The Catholic Citizen 53 (1967) str.118.
- Cipriano Vagaggini, ‘L'Ordinazione delle diaconesse nella traditione greca e byzantina’, Oriente Christiano Patristico (OrChrP) 40 (1974) str. 145 – 189.
- Roger Gryson, Le ministère des Femmes dans l'Église ancienne, Gembloux, Duculot 1972; ‘L’Ordination des Diaconesses d'après les Constitutions apostoliques’, MSR 31 (1974) str. 41-45.
- Herbert Vorgrimler, Sacramental Theology, The Liturgical Press, Minnesota 1992, str.272-273: „Możliwość święceń diakońskich dla kobiet to zupełnie co innego. Takie święcenia istniały we wczesnych wiekach Kościoła. …Kwestia, czy ich święcenia miały charakter sakramentalny nie mogła być rozważana zanim doszło do rozważań na temat teologii Sakramentów u szczytu okresu scholastycznego. W liturgii bizantyjskiej mają one wszelkie cechy wyższych święceń.”
- Andreas Christof Lochmann, Studien zum Diakonat der Frau, Siegen 1996.
- Walter Gross, Frauen Ordination. Stand der Diskussion in der katholischen Kirche, München 1996.
- A. Jensen, ‘Das Amt der Diakonin in der kirchlichen Tradition des ersten Jahrtausend’, in Diakonat. Ein Amt für Frauen in der Kirche — Ein frauengerechtes Amt?, ed. P. Hünermann et al., Schwabenverlag, Ostfildern 1997, str. 53-77.
- P.Hünermann, ‘Theologische Argumente für die Diakonatsweihe von Frauen’, w Diakonat. Ein Amt etc., str. 98-128.
- B.J.Hilberath, ‘Das Amt der Diakonin: ein sakramentales Amt? Ein Zugang von der Gemeinde her’, w Diakonat. Ein Amt etc., str. 212-218.
- D.Sattler, ‘Zur Sakramentalität des Diakonats der Frau’, in Diakonat. Ein Amt itd., str. 219-224.
- Na koniec: Kyriaki Karidoyanes FitzGerald, ‘Women Deacons in the Orthodox Church’, Brookline 1998.
- Przeczytaj również: ‘The diaconate – a ministry for women in the Church’, autor Ida Raming, Orientierung 62 (1998) str. 8-11.
John Wijngaards
Wróć do Kobiety Diakoni – Ogólne spojrzenie
Cytując ten dokument proszę podać jako źródło www.womenpriests.org!